Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, uzun süredir devam eden müzakerelerin herhangi bir sonuca ulaşmadığı İran’ı, daha önce benzeri görülmemiş bir “ekonomik savaş” ile tehdit etti.
Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, İran’ı destekleyen her ülkenin finans kurumları, şirketleri, havalimanları ve hükümet kurumlarıyla birlikte “ağır ekonomik sonuçlarla” karşılaşacağı tehdidinde bulundu.
Trump ayrıca, İran’dan kaynaklanan tehdidin durdurulabilmesi için, ABD’nin tüm müttefiklerinin yardımına ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
İran medyası Trump’ın tehdidini umursamıyor
ABD Başkanı’nın tehditleri İran medyası tarafından ciddiye alınmadı. İran’ın yarı resmî haber ajansı Fars, Cumhuriyetçi Trump’ın daha önce de defalarca İran’ın yakında çökeceğinden ve tarihte görülmemiş saldırılardan söz ettiğini belirterek bunların yalnızca alışılmış “psikolojik savaş ve propaganda kampanyası” olarak anlaşılması gerektiğini ifade etti.
İran’ın bir diğer yarı resmî haber ajansı Tasnim de, Trump’ın tehditlerinin yeni bir gelişme olmadığını, “ABD’nin yıllardır İran ile her türlü finansal ve ekonomik ilişkiyi engellemeye çalıştığını” aktardı. Ajansa göre İran “bu kısıtlamaları aşmayı öğrendi ve artık bu konuda oldukça deneyimli.”
ABD içinde Trump’a baskı artıyor
ABD’de Kongre üyelerinin belirleneceği ara seçimlere iki buçuk ay kala Trump, iç siyasette büyük baskı altında. Bunun da başlıca nedenlerinden biri, İran’a karşı yürüttüğü savaşta haftalardır belirgin bir başarı kaydedememiş olması.
Ne diplomatik ne de askerî düzeyde işler Başkan’ın istediği yönde ilerliyor gibi görünüyor. Savaş başlamadan önce ticaret gemilerinin engelsiz geçebildiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin görüşmelerde Tahran, Trump’ın tehditlerinden etkilenmediğini gösterdi.
ABD yaptırımları genişletilecek mi?
Donald Trump, ABD’nin İran’a karşı uzun süredir yürürlükte olan yaptırımlarını bir kez daha genişletmek istiyor. Sosyal medya paylaşımında, “Petrol kaçakçılığı, döviz değişim anlaşmaları, para transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri, paravan şirketler; bunların hepsinin derhal durdurulması gerekiyor” ifadelerini kullanan ABD Başkanı’nın Tahran’ı tam olarak nasıl dize getirmek istediği ise belirsiz. İran’ı “destekleyen” ülkelerin bunun bedelini nasıl ödeyeceği sorusunun da henüz bir yanıtı yok.
ABD Kongresi üyelerinin seçileceği Kasım seçimleri öncesinde Başkan Donald Trump, İran meselesini çözme baskını altındaFotoğraf: J. David Ake/AP Photo/picture alliance
Başkan Trump mesajında, özellikle İran petrolünü almaya devam eden Çin gibi ülkeler kastediliyor olabilir. Petrol ihracatı, İran’daki İslamcı iktidar mekanizmasının en önemli gelir kaynağı.
Bu arada Amerikan haber portalı Axios, iki ABD yetkilisine dayandırdığı haberinde, Amerikan ordusunun günde birkaç milyon varil petrol taşımacılığını mümkün kılmak için Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış için bir deniz koridoru oluşturduğunu bildirdi.
Habere göre birkaç haftadır her gece 15 ila 20 tanker, Umman kıyısı boyunca güney rotası üzerinden boğazı geçiyor. Bu şekilde her gün yaklaşık 10 milyon varil petrol küresel enerji piyasasına arz ediliyor. Bu miktar savaş öncesi hacmin yaklaşık yarısına denk geliyor.
Türkiye’ye yaptırım gelir mi?
İran ile büyük çaplı ekonomik ilişkileri olan ülkelerden biri de Türkiye. 2025 sonu itibariyle Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmi 5,5 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bunun 3 milyar dolar Türkiye’nin ihracatından, geri kalan yaklaşık 2,5 milyar dolar ise İran’dan yapılan ithalattan oluşuyor. Türkiye’nin İran’dan başlıca ithalat ürünü doğal gaz.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) raporuna göre İran, Türkiye’nin yıllık doğal gaz ithal ettiği ülkeler arasında Rusya ve Azerbaycan’ın ardından üçüncü sırada yer alıyor.
Trump’ın, İran’ı destekleyen her ülkenin finans kurumları, şirketleri, havalimanları ve hükümet kurumlarıyla birlikte “ağır ekonomik sonuçlarla” karşılaşacağı tehdidi Ankara’yı da etkiler mi, onu zaman gösterecek.
ABD ile İran temsilcilerinin, İran’ın nükleer programı gibi temel anlaşmazlık konularında görüşmeleri tamamlamak istedikleri süre, birkaç hafta önce doldu. Ancak diplomatik düzeyde önemli bir ilerleme kaydedilebilmiş değil.
Trump mesajında bir süredir İran ile görüşmelerin de yapılmadığını ifade etti: “Şu anda İran İslam Cumhuriyeti ile hiçbir görüşme veya müzakere yapılmıyor ve planlanmış da değil.”
Trump, bu açıklamasından bir gün önce Fox News televizyonuna verdiği röportajda ise, ABD hükümeti temsilcilerinin İran Devrim Muhafızları ile doğrudan temas halinde olduğunu dile getirmişti.
dpa,DW / ET,MUK
